۱۴۰۵-۰۶-۲۵ 
۱۱:۵۸ 
اشتراک گذاری پذیرهنویسی صندوق «ارزی مانا ملت» بهعنوان نخستین صندوق سرمایهگذاری در داراییهای با درآمد ثابت ارزی، از چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ در شعب منتخب ارزی بانک ملت آغاز میشود. ورود به این صندوق با حداقل ۱۰۰ دلار امکانپذیر است و اصل سرمایه و عایدی سرمایهگذاران، در زمان ابطال واحدها، به دلار پرداخت خواهد شد.
با صدور مجوز پذیرهنویسی نخستین صندوق درآمد ثابت ارزی، ابزار تازهای برای سرمایهگذاری داراییهای دلاری در بازار سرمایه ایران در دسترس قرار میگیرد؛ ابزاری که منابع ارزی سرمایهگذاران را جمعآوری میکند و به سپردهها، اوراق بهادار و دیگر داراییهای مالی ارزی اختصاص میدهد.
ویژگی اصلی این صندوق درآمد ثابت ارزی، حفظ ماهیت دلاری منابع در تمام مراحل سرمایهگذاری است. به این معنا که دریافت منابع، محاسبه ارزش واحدها، سرمایهگذاری داراییها و بازپرداخت اصل و سود، بر مبنای دلار انجام میشود و تبدیل منابع ارزی صندوق به ریال مجاز نیست.
این ابزار مالی با هدف حفظ ماهیت ارزی طراحی شده است. چنانچه تمایل دارید بازدهی این ابزار ارزی را با صندوق درآمد ثابت ریالی مقایسه کنید، میتوانید به بخش مربوطه مراجعه فرمایید.
جزئیات پذیرهنویسی صندوق ارزی مانا ملت
در دوره پذیرهنویسی صندوق ارزی مانا ملت، ۹۹۰ هزار واحد سرمایهگذاری عادی عرضه میشود. ارزش مبنای هر واحد ۱۰ دلار تعیین شده و متقاضیان باید دستکم ۱۰ واحد، معادل ۱۰۰ دلار، خریداری کنند.
حداکثر اندازه صندوق در زمان پذیرهنویسی ۱۰ میلیون دلار اعلام شده است. همچنین، برای جلوگیری از تمرکز مالکیت، سقف تملک هر سرمایهگذار مطابق ضوابط صندوق، ۵ درصد از حداکثر واحدهای سرمایهگذاری خواهد بود.
مهمترین اطلاعات پذیرهنویسی عبارتاند از:
- نام صندوق: ارزی مانا ملت
- نوع صندوق: صندوق سرمایهگذاری در داراییهای با درآمد ثابت ارزی
- آغاز پذیرهنویسی: چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۵
- ارز منتخب: دلار آمریکا
- ارزش هر واحد در پذیرهنویسی: ۱۰ دلار
- حداقل مبلغ مشارکت: ۱۰۰ دلار، معادل ۱۰ واحد
- تعداد واحدهای عادی قابل عرضه: ۹۹۰ هزار واحد
- محل پذیرهنویسی: شعب منتخب ارزی بانک ملت
- ساختار فعالیت: صدور و ابطال واحدهای سرمایهگذاری
زمان پایان پذیرهنویسی و تمدید احتمالی آن باید مطابق مجوز صادرشده و با اطلاع قبلی به سازمان بورس تعیین و اعلام شود.
نحوه خرید صندوق ارزی؛ از افتتاح حساب دلاری تا ثبت درخواست
نحوه خرید صندوق ارزی مانا ملت با خرید صندوقهای قابل معامله از طریق سامانههای معاملات آنلاین کارگزاریها متفاوت است. این صندوق ساختار صدور و ابطال دارد و مسیر اعلامشده برای مشارکت در پذیرهنویسی آن، مراجعه به شعب منتخب ارزی بانک ملت است.
متقاضیان باید حساب ارزی دلاری فعال نزد بانک ملت داشته باشند یا پیش از ثبت درخواست سرمایهگذاری، چنین حسابی افتتاح کنند.
مرحله نخست: مراجعه به شعب منتخب ارزی
سرمایهگذار برای انجام مراحل پذیرهنویسی باید به یکی از شعب منتخب ارزی بانک ملت مراجعه کند. ارائه خدمات این صندوق به شعب منتخب اختصاص دارد و نباید امکان پذیرهنویسی در تمام شعب بانک را مفروض دانست.
مرحله دوم: تأمین موجودی حساب دلاری
پس از افتتاح حساب یا احراز فعال بودن حساب موجود، منابع دلاری موردنیاز تأمین میشود. بر اساس سازوکار اعلامشده، ورود منابع به صندوق ارزی میتواند در قالب اسکناس یا حواله ارزی و با رعایت مقررات مربوط انجام شود.
مرحله سوم: ثبت درخواست سرمایهگذاری
درخواست سرمایهگذاری در شعبه و از طریق سامانه «فراسود ملت» ثبت میشود. سرمایهگذار نیز اطلاعات ورود به این سامانه را برای پیگیری و مدیریت دارایی خود دریافت میکند.
طبق فرآیند تشریحشده برای صدور واحدها، شرکت تأمین سرمایه بانک ملت درخواست را حداکثر ظرف دو روز کاری بررسی و تأیید میکند و سپس واحدهای سرمایهگذاری صادر میشود. جزئیات اجرای درخواستها در دوره پذیرهنویسی تابع شرایط و مجوزهای این دوره خواهد بود.
سود صندوق درآمد ثابت ارزی چگونه پرداخت میشود؟
صندوق درآمد ثابت ارزی مانا ملت از سازوکار انباشت سود در ارزش واحدها استفاده میکند. بنابراین، سود بهصورت دورهای و جداگانه به حساب سرمایهگذار واریز نمیشود؛ بلکه عایدی حاصل از سرمایهگذاریها در ارزش واحدهای صندوق منعکس خواهد شد.
سرمایهگذار هنگام ابطال واحدها، ارزش روز دارایی خود را که شامل اصل سرمایهگذاری و عایدی حاصل است، به دلار دریافت میکند. همچنین، در توضیحات ارائهشده درباره صندوق، آغاز محاسبه سود از روز نخست سرمایهگذاری عنوان شده است؛ تعیین مصداق این زمان در دوره پذیرهنویسی باید بر اساس اسناد و شرایط رسمی صندوق انجام شود.
علیاکبر ایرانشاهی، رئیس مرکز نظارت بر صندوقهای سرمایهگذاری، در تشریح صندوقهای ارزی فعلی به نرخهای ۴ تا ۵ درصدی اشاره کرده است. با این حال، این اظهارنظر را نباید بهتنهایی معادل تعهد به پرداخت سود قطعی یا تضمینشده برای صندوق ارزی مانا ملت دانست؛ مبنای ارزیابی تعهدات صندوق، مفاد امیدنامه، اساسنامه و اطلاعیههای رسمی آن است.
منابع صندوق ارزی کجا سرمایهگذاری میشود؟
منابع صندوق ارزی به داراییهایی اختصاص مییابد که ماهیت ارزی دارند. هدف، ایجاد بازده ارزی از طریق ابزارهای مالی مجاز و با رعایت نصابهای سرمایهگذاری است.
افشار سرکانیان، مدیر صندوق ارزی، ابزارهای قابل استفاده در ترکیب داراییهای صندوق را شامل موارد زیر معرفی کرده است:
- اوراق مرابحه ارزی؛
- اوراق سلف ارزی؛
- گواهی سپرده و سپردههای ارزی نزد بانکها؛
- تنزیل اعتبارات اسنادی خارجی؛
- سایر داراییهای مالی ارزی مجاز مطابق مقررات.
مشارکت در تعهد پذیرهنویسی یا تعهد خرید اوراق بهادار مبتنی بر ارز نیز در چارچوب فعالیتهای مجاز صندوق پیشبینی شده است.
به گفته سرکانیان، تبدیل منابع ارزی به ریال در اساسنامه و امیدنامه این نهادهای مالی ممنوع است. در نتیجه، صندوق درآمد ثابت ارزی صرفاً ابزاری برای محاسبه ریالی ارزش دلار نیست؛ بلکه دریافت منابع و سرمایهگذاری آن نیز ماهیت ارزی دارد.
بازپرداخت سرمایه؛ اسکناس در برابر اسکناس، حواله در برابر حواله
یکی از نکات مهم در نحوه خرید صندوق ارزی، توجه به قالب ورود منابع و شیوه بازپرداخت آن است.
بر اساس توضیحات مدیر صندوق، منابعی که به شکل اسکناس دریافت شدهاند، در زمان بازپرداخت بهصورت اسکناس بازگردانده میشوند و منابع ورودی از مسیر حواله نیز در همان قالب به سرمایهگذار پرداخت خواهند شد.
سرمایهگذاری اشخاص حقیقی با اسکناس، برای مبالغ بیش از ۱۰ هزار یورو یا معادل دلاری آن، مشروط به رعایت ضوابط و مقررات بانک مرکزی است. بنابراین، امکان ورود مبالغ بالا به معنای حذف الزامات مربوط به منشأ ارز و مقررات بانکی نیست.
چه نهادهایی مسئول اداره و نظارت بر صندوق هستند؟
شرکت تأمین سرمایه بانک ملت، مدیریت صندوق ارزی مانا ملت را بر عهده دارد. بانک ملت نیز در سه جایگاه مدیر ثبت، مدیر عملیات ارزی و ضامن نقدشوندگی فعالیت میکند. متولی و حسابرس از دیگر ارکان نظارتی صندوق هستند.
نظارت بر صندوقهای ارزی میان سازمان بورس و بانک مرکزی تقسیم شده است:
سازمان بورس؛ ناظر بر فعالیت سرمایهگذاری و گزارشدهی
رعایت مقررات صندوق، گزارشدهی مدیر، ترکیب داراییها و نصابهای سرمایهگذاری در حوزه نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار قرار میگیرد.
بانک مرکزی؛ ناظر بر عملیات ارزی
بانک مرکزی بر عملیات ارزی صندوق و اجرای دستورالعملهای مرتبط نظارت میکند. فعالیت ارکان مرتبط با دریافت، نگهداری و بازپرداخت ارز نیز در چارچوب این مقررات انجام میشود.
ایرانشاهی، اضافه شدن رکن «مدیر عملیات ارزی» را یکی از تفاوتهای مهم ساختار صندوقهای ارزی با صندوقهای ریالی عنوان کرده است.
مزایای صندوق ارزی و نکاتی که نباید نادیده گرفت
صندوق ارزی برای دارندگان دلار، امکان سرمایهگذاری در داراییهای درآمدزای ارزی را فراهم میکند؛ امکانی که در نگهداری صرف اسکناس وجود ندارد. حداقل ورود ۱۰۰ دلاری نیز مشارکت با مبالغ نسبتاً محدود را ممکن میسازد.
از دیگر ویژگیهای اعلامشده برای این صندوق میتوان به برخورداری از ضامن نقدشوندگی، سرمایهگذاری بدون نرخ شکست، معافیت مالیاتی و کاهش دغدغههای نگهداری فیزیکی اسکناس اشاره کرد.
با این حال، در ارزیابی صندوق درآمد ثابت ارزی باید میان چند مفهوم تفاوت گذاشت:
- ضمانت نقدشوندگی با تضمین سود و اصل سرمایه یکسان نیست. حدود مسئولیت ضامن را اسناد صندوق مشخص میکند.
- درآمد ثابت ارزی به معنای نبود ریسک نیست. کیفیت داراییها، توان ایفای تعهدات طرفهای سرمایهپذیر و شرایط نقدشوندگی همچنان اهمیت دارد.
- حفظ ماهیت دلاری، ارزش ریالی سرمایه را ثابت نمیکند. ارزش ریالی این دارایی با تغییر نرخ ارز نوسان خواهد داشت.
- نبود نرخ شکست به معنای بازده از پیش تضمینشده نیست. مبلغ دریافتی در زمان خروج، تابع ارزش واحدها و ضوابط ابطال است.
به همین دلیل، اطلاع از نحوه خرید صندوق ارزی باید با مطالعه شرایط ابطال، زمانبندی بازپرداخت، هزینههای احتمالی و حدود تعهدات ارکان صندوق همراه باشد.
شفافیت اطلاعاتی؛ انتشار ترکیب داراییها و گزارشهای مالی
بر اساس توضیحات رئیس مرکز نظارت بر صندوقهای سرمایهگذاری، گزارش پرتفوی صندوقهای ارزی بهصورت ماهانه و جزئیات ترکیب داراییها، از جمله سپردهها و اوراق، بهصورت روزانه از مسیرهای اطلاعرسانی تعیینشده منتشر میشود.
صورتهای مالی و گزارشهای نظارتی نیز امکان بررسی عملکرد صندوق را فراهم میکنند. این سازوکارها به افزایش شفافیت و قابلیت پیگیری داراییها کمک میکنند، اما وجود نظارت و حسابرسی بهتنهایی به معنای حذف کامل ریسک سرمایهگذاری یا احتمال تخلف نیست.
در مرحله پذیرهنویسی نیز وجوه جمعآوریشده باید به حسابهایی واریز شود که عدم برداشت از منابع آنها تا زمان صدور مجوز فعالیت، به تأیید بانک رسیده باشد. ارائه گزارش پذیرهنویسی، تأیید مانده حساب و تکمیل مدارک مقرر، از الزامات دریافت مجوز فعالیت صندوق است.
صندوقهای ارزی چه نقشی در تأمین مالی دارند؟
هدف از توسعه صندوقهای ارزی، ایجاد مسیری رسمی برای انتقال منابع ارزی راکد به داراییهای مولد است. دارندگان ارز در داخل کشور، اشخاص حقوقی و ایرانیان مقیم خارج از کشور، از مخاطبان این ابزار به شمار میروند؛ البته پذیرش منابع هر گروه تابع مقررات بانکی و ارزی خواهد بود.
سید آرش شهرآیینی، مدیر اداره تأمین مالی ارزی بانک مرکزی، از وجود تقاضای حدود ۱٫۶ میلیارد دلاری برای انتشار اوراق مرابحه ارزی در طرحهای پتروشیمی و معدنی خبر داده است. صندوقهای ارزی میتوانند با سرمایهگذاری در ابزارهای مجاز مرتبط، به تأمین مالی فعالیتهای ارزآور کمک کنند.
این سازوکار با سرمایهگذاری مستقیم در سهام یک پروژه تفاوت دارد. صندوق درآمد ثابت ارزی عمدتاً از ابزارهای سپردهای و بدهی استفاده میکند، در حالی که صندوقهای پروژه ارزی، در صورت راهاندازی، ساختار و ریسک متفاوتی خواهند داشت.
مسیر توسعه؛ افزایش سقف صندوق و ورود ارزهای جدید
حداکثر اندازه اولیه صندوق ارزی مانا ملت در زمان پذیرهنویسی ۱۰ میلیون دلار است. افزایش اندازه آن تا سقف ۵۰ میلیون دلار با اخذ مجوز سازمان بورس امکانپذیر خواهد بود و عبور از این سقف به مجوز بانک مرکزی نیاز دارد.
ایرانشاهی همچنین از هدفگذاری برای صدور مجوز چهار تا پنج صندوق ارزی جدید تا پایان سال خبر داده است. بررسی راهاندازی صندوقهای مبتنی بر یورو، ابزارهای چندارزه و صندوقهای پروژه ارزی نیز در برنامههای توسعهای مطرح شده، اما این موارد را نباید جزو امکانات فعلی صندوق ارزی مانا ملت تلقی کرد.
آغاز پذیرهنویسی این صندوق، مسیر تازهای برای سرمایهگذاری دلاری ایجاد میکند. برای متقاضیان، مهمترین گام پس از آشنایی با نحوه خرید صندوق ارزی، بررسی اسناد رسمی و شناخت دقیق سازوکار سود، ابطال و بازپرداخت است؛ موضوعاتی که مبنای تصمیمگیری میان نگهداری اسکناس، سپرده ارزی و سرمایهگذاری در صندوقهای ارزی قرار میگیرند.
