۱۴۰۵-۰۴-۲۷ 
۱۵:۱۱ 
اشتراک گذاری با وجود آسیب واردشده به بخشی از تأسیسات میدان گازی پارس جنوبی و کاهش ظرفیت تأمین خوراک، صنعت پتروشیمی ایران همچنان درگیر محدودیتهای عملیاتی است. با این حال، نشانهها حاکی از آن است که روند بازگشت تدریجی واحدهای تولیدی آغاز شده و برخی مجتمعها توانستهاند بخشی از ظرفیت خود را دوباره فعال کنند.
تأثیر آسیب به پارس جنوبی بر صنعت پتروشیمی
آسیب واردشده به بخشی از تأسیسات میدان گازی پارس جنوبی، یکی از مهمترین چالشهای اخیر صنعت پتروشیمی بوده است. برآوردها نشان میدهد این اتفاق حدود 25 تا 30 درصد از ظرفیت تأمین خوراک را تحت تأثیر قرار داده و در نتیجه، بسیاری از واحدهای پتروشیمی با کاهش خوراک دریافتی مواجه شدهاند.
- بخشی از ظرفیت تأمین خوراک کشور کاهش یافته است.
- محدودیت خوراک، مستقیما بر سطح تولید مجتمعهای پتروشیمی اثر گذاشته است.
- واحدهای وابسته به گاز و خوراکهای پایه، بیشترین تأثیر را از این شرایط پذیرفتهاند.
آغاز بازگشت تدریجی واحدها به مدار تولید
از اواسط خردادماه، بسیاری از شرکتهای پتروشیمی با انتشار اطلاعیههایی در سامانه کدال اعلام کردند که پس از اعمال محدودیتها، بخشی از ظرفیت تولید خود را مجددا راهاندازی کردهاند. این موضوع نشان میدهد که صنعت بهتدریج در حال عبور از شوک اولیه کمبود خوراک است. در این زمینه:
- برخی واحدها بخشی از خطوط تولید را دوباره فعال کردهاند.
- بازگشت کامل به ظرفیت پیشین هنوز محقق نشده است.
- روند احیای تولید بهصورت مرحلهای و متناسب با وضعیت خوراک در حال انجام است.
اولویت دولت در تخصیص خوراک به محصولات راهبردی
در شرایط فعلی، سیاستگذار تمرکز خود را بر مدیریت و اولویتبندی تخصیص خوراک قرار داده است. بر این اساس، خوراک موجود بیشتر به واحدهایی اختصاص مییابد که محصولات راهبردیتر و با ارزش افزوده بالاتری تولید میکنند.
محصولات در اولویت:
- پلیاتیلن
- پلیپروپیلن
- PVC
- سایر محصولات پاییندستی با اهمیت بیشتر در زنجیره تأمین
این رویکرد میتواند به حفظ تولید کالاهای مهمتر و جلوگیری از تشدید کمبود در بازار داخلی کمک کند.
وضعیت تولید در عسلویه و ماهشهر
آخرین برآوردها نشان میدهد که شرایط تولید در دو قطب اصلی پتروشیمی کشور یکسان نیست و تفاوتهایی در سطح دسترسی به خوراک وجود دارد.
وضعیت فعلی مجتمعها:
- مجتمعهای پتروشیمی عسلویه بهطور متوسط با حدود 30 درصد ظرفیت اسمی فعالیت میکنند.
- مجتمعهای منطقه ماهشهر به دلیل شرایط مناسبتر در تأمین خوراک، در برخی شرکتها تا حدود 60 درصد ظرفیت اسمی تولید دارند.
- اختلاف سطح تولید میان این دو منطقه، بیش از هر چیز به وضعیت دسترسی به خوراک بازمیگردد.
کاهش محدودیتهای صادراتی و صدور مجوز واردات
براساس شنیدههای فعالان صنعت، بخشی از محدودیتهای صادراتی اعمالشده بر برخی محصولات شیمیایی در حال رفع شدن است. همزمان، برای جبران کمبود برخی اقلام در بازار داخلی، مجوز واردات تعدادی از محصولات پتروشیمی نیز صادر شده است.
محصولات مشمول مجوز واردات:
- پلیاتیلن
- پلیپروپیلن
- پیویسی
- پلیاستایرن
- پریفرم
- کائوچو
این تصمیم میتواند به تنظیم بازار داخلی و کاهش فشار ناشی از افت تولید در کوتاهمدت کمک کند.
چشمانداز ماههای آینده برای صنعت پتروشیمی
با توجه به بازگشت تدریجی واحدهای تولیدی، بهبود نسبی شرایط تأمین خوراک و اجرای سیاستهای حمایتی، پیشبینی میشود نرخ بهرهبرداری مجتمعهای پتروشیمی در ادامه سال بهصورت مرحلهای افزایش یابد.
چشمانداز پیشرو به شرح زیر است:
- افزایش تدریجی نرخ بهرهبرداری از واحدها
- کاهش فاصله تولید واقعی با ظرفیت اسمی
- بهبود شرایط عرضه در بازار داخلی
- تقویت احتمال رشد تولید در ماههای آینده
در صورت عدم بروز محدودیتهای جدید، روند تولید صنعت پتروشیمی در ماههای آتی صعودی ارزیابی میشود. با توجه به وزن بالای گروههای پتروشیمی در شاخص کل بازار سرمایه، بهبود عملکرد این صنعت میتواند محرکی برای بازگشت رونق به بازار سهام باشد.
برای آن دسته از سرمایهگذارانی که به دنبال بهرهمندی از پتانسیل رشد صنایع بنیادی کشور هستند، اما تمایلی به پذیرش ریسکهای تک سهم ندارند، [صندوقهای سهامی] با مدیریت حرفهای و استراتژی تخصیص دارایی، گزینهای مناسب برای کاهش ریسک و کسب بازدهی همسو با بازار فراهم میکنند. این صندوقها با ترکیب بهینهای از سهام شرکتهای پیشرو، فرصت حضور غیرمستقیم در مسیر بهبود سودآوری صنعت پتروشیمی را مهیا میسازند.
چشمانداز صنعت پتروشیمی چگونه خواهد بود؟
صنعت پتروشیمی ایران در پی کاهش خوراک ناشی از آسیب به بخشی از تأسیسات پارس جنوبی، با افت تولید و محدودیت عملیاتی مواجه شده است. بااینحال، بازگشت تدریجی واحدها به مدار، اولویتدهی به محصولات باارزش افزوده بالاتر، کاهش برخی محدودیتهای صادراتی و صدور مجوز واردات، نشانههایی از مدیریت فعال شرایط و حرکت به سمت بهبود را نشان میدهد.
